Тірек-қимыл аппараты аурулары (буын, омыртқа, сүйек, бұлшықет, аяқ-қол қызметінің бұзылыстары) кезінде медициналық-әлеуметтік сараптама (МӘС) адамның еңбекке қабілетін, өзіне-өзі қызмет ету мүмкіндігін және мүгедектік тобын анықтау үшін жүргізіледі. Қазақстанда бұл тәртіпті Қазақстан Республикасы Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі және денсаулық сақтау органдары реттейді.
Негізгі жүргізілу тәртібі:
1. Емдеуші дәрігердің жолдамасы
Науқас алдымен емхана немесе аурухана деңгейінде толық тексеруден және емнен өтеді. Егер:
• қозғалу шектелсе,
• тұрақты ауырсыну болса,
• буын/омыртқа функциясы айқын бұзылса,
• еңбекке жарамдылық ұзақ уақыт төмендесе,
дәрігер МӘС-ке жолдама береді.
2. Қажетті құжаттар
Әдетте:
• жеке куәлік;
• медициналық карта;
• тексеру нәтижелері (рентген, КТ, МРТ, УДЗ);
• стационарлық ем қорытындылары;
• мамандардың қорытындысы (травматолог, ортопед, ревматолог, невролог);
• еңбекке жарамсыздық парағы;
• жұмыс орны туралы мәлімет қажет болуы мүмкін.
3. Медициналық-әлеуметтік сараптама өткізу
Медициналық-әлеуметтік сараптама қызметі комиссиясы:
• қозғалу мүмкіндігін,
• өзіне күтім жасау қабілетін,
• еңбек ету қабілетін,
• аурудың тұрақтылығын,
• оңалту мүмкіндігін бағалайды.
Бағаланатын көрсеткіштер:
• жүру қабілеті;
• буын қозғалысының көлемі;
• аяқ-қол қысқаруы;
• контрактура;
• омыртқа деформациясы;
• бұлшықет әлсіздігі;
• протез қолдану қажеттілігі.
4. Мүгедектік тобын анықтау
Ауру ауырлығына қарай:
• III топ — орташа шектеу;
• II топ — айқын функционалдық бұзылыс;
• I топ — өзіне-өзі қызмет ету қатты шектелген жағдайда беріледі.
Балаларға — “мүгедектігі бар бала” мәртебесі белгіленеді.
5. Қайта куәландыру
Кей жағдайларда:
• жыл сайын,
• 2 жыл сайын,
• немесе мерзімсіз мүгедектік белгіленуі мүмкін.
Тірек-қимыл аппараты ауруларына мысалдар
• ревматоидты артрит;
• коксартроз, гонартроз;
• омыртқа жарығы;
• анкилоздаушы спондилит;
• ампутация;
• сүйек сынуынан кейінгі асқынулар;
• церебралды сал ауруы;
• сколиоздың ауыр түрлері.
О.КАБДУЛОВА,
МӘС №3, бас маман
