Бүгінде ғылым мен өндірістің өзара байланысы экономиканың тұрақты дамуының маңызды факторларының біріне айналып отыр. Жаңа технологияларды енгізу, отандық шикізатты тиімді пайдалану, өнім сапасын арттыру және өндірістің бәсекеге қабілеттілігін күшейту – ғылыми әзірлемелердің нақты өндіріске қаншалықты жылдам енгізілетініне тікелей байланысты, деп хабарлайды baq-orda.kz «Знамя труда» облыстық газетіне сілтеме жасап.
Бұл бағытта М.Х. Дулати атындағы Тараз университетінде жүйелі жұмыстар жүргізілуде. Білім ордасындағы ғылым мен өндірісті байланыстыратын маңызды алаңдардың бірі – «Материалдардың сапасы, тоқыма емес композициялық материалдар» ғылыми-зерттеу зертханасы.
Зертханада тоқыма, былғары, аяқ киім және тоқыма емес композициялық материалдарға зерттеу мен сынақтар жүргізіліп, олардың негізгі көрсеткіштері мен пайдалану қасиеттері анықталады. Мамандар материалдардың ылғалдылығын, талшықтарының жіңішкелігін, майлы заттардың мөлшерін және бөгде қоспалардың үлесін зерттеп, өнім сапасына кешенді баға береді.
Сонымен қатар материалдардың отқа, ескіруге, жарыққа және атмосфералық әсерлерге төзімділігі сыналады. Ультракүлгін сәуленің әсерінен бояудың тұрақтылығы, ауа және бу өткізгіштігі анықталады. Аяқ киімнің және оны дайындауға қолданылатын материалдардың сапасын бағалау да зертхананың негізгі бағыттарының бірі.
Мұндай зерттеулер отандық кәсіпорындар үшін аса маңызды. Себебі өнім өндірісінің бастапқы кезеңінде материалдың сапасын анықтау технологияның тиімділігін бағалауға және дайын өнімнің белгіленген талаптарға сәйкестігін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Қой жүні – қалдық емес, құнды шикізат
Зертхананың перспективалы бағыттарының бірі – қой жүнінің негізінде жылу оқшаулағыш және тоқыма емес композициялық материалдар өндіру технологияларын әзірлеу.
Қазақстан үшін бұл бағыттың маңызы зор. Елімізде қой шаруашылығы дәстүрлі түрде дамығандықтан, табиғи шикізаттың жеткілікті қоры бар. Алайда жүннің барлығы бірдей жоғары тиімділікпен қайта өңделмейді. Оны терең өңдеп, қосылған құны жоғары өнімге айналдыру ауыл шаруашылығы мен жеңіл өнеркәсіптің дамуына жаңа мүмкіндік береді.
Яғни мақсат – отандық шикізатты тек өндірумен шектелмей, оны ел ішінде қайта өңдеп, сұранысқа ие дайын өнімге айналдыру.
Мұндай технологияларды дамыту жергілікті ресурстарды тиімді пайдалануға, ішкі өңдеуді арттыруға, жаңа жұмыс орындарын ашуға және ауыл шаруашылығы өндірісінің табыстылығын көтеруге ықпал етеді. Сонымен бірге Қазақстанда өндірілетін шикізаттан бәсекеге қабілетті өнім шығаруға жол ашады.
Ғылымнан өндіріске дейін
«Материалдардың сапасы, тоқыма емес композициялық материалдар» зертханасы отандық кәсіпорындармен тығыз байланыс орнатып, ғылыми-техникалық және консультациялық қызметтер көрсетіп келеді.
Зертхана мамандары кәсіпорындарға материалдар мен дайын аяқ киімнің сапасын бағалауға, жаңа шикізат пен технологияларды сынауға, өнімнің пайдалану сипаттамаларын анықтауға және нақты өндірістік міндеттерге ғылыми шешімдер әзірлеуге көмектеседі.
Зертхананың серіктестері қатарында «Пош-Тараз» ЖШС, «KAZFELTEC» ЖШС, «ТаразКожОбувь» ЖШС, «ЭллинShoes» ЖШС, «Кожевенный завод» ЖШС және «Мирас» ЖК бар.
Зертхананың ғылыми сүйемелдеуі арнайы және қорғаныш аяқ киім өндірісі үшін де маңызды. Қазақстанда мұндай өнімге сұраныс жоғары. Мәселен, Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің арнайы аяқ киімге деген жыл сайынғы қажеттілігі 120 мың жұптан асады. Сондай-ақ Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі жүйесінде де қорғаныш аяқ киімге тұрақты сұраныс бар.
Осы тұрғыдан алғанда, зертханалық зерттеулер отандық өндірушілерге өнім нарыққа шығарылғанға дейін оның сапасы мен пайдалану сипаттамаларын бағалауға мүмкіндік береді. Бұл кәсіпорындардың өндірістік технологияларын жетілдіріп, өнім сапасын арттыруына және өндірістік әлеуетін кеңейтуіне жол ашады.
Ең бастысы – мұндай ғылыми сүйемелдеу отандық кәсіпорындардың мемлекеттік тапсырыстарға қатысу мүмкіндігін арттырып, қазақстандық өндірістің бәсекеге қабілеттілігін күшейтуге ықпал етеді.
Ғылыми нәтиже – нақты өндірістік шешім
Университет ғылымының құндылығы ең алдымен оның нақты нәтижесінен көрінеді. Зерттеу жұмыстары тек зертхана қабырғасында қалып қоймай, кәсіпорындардың өндірістік мәселелерін шешуге бағытталған жағдайда ғана өзінің практикалық маңызын толық ашады.
Бүгінде М.Х. Дулати атындағы Тараз университетінің ғылыми-зерттеу зертханасы ғылым мен өндірісті байланыстыратын маңызды буынға айналып келеді. Мұнда материалдардың сапасы зерттеліп, жаңа технологиялық шешімдер ізделеді, кәсіпорындарға өнімді жетілдіруге ғылыми қолдау көрсетіледі және отандық шикізатты тиімді пайдалану жолдары қарастырылады.
Бұл – университеттік ғылымның экономикамен тікелей байланысының нақты көрінісі. Өйткені ғылыми ізденіс арқылы қазақстандық шикізатты жаңа өнімге айналдыруға, ғылыми әзірлемені өндірістік технологияға енгізуге және білім ордасы мен кәсіпорын арасындағы ынтымақтастықты ел экономикасына пайдалы нақты нәтижеге жеткізуге мүмкіндік бар.
Осы бағыттағы жұмыстардың жалғасуы ғылым мен өндіріс арасындағы байланысты одан әрі нығайтып, отандық өнімнің сапасы мен бәсекеге қабілеттілігін арттыруға, сондай-ақ Қазақстанның ішкі өндірістік әлеуетін тиімді пайдалануға мүмкіндік береді.
