Туған жердің тазалығы – әр азаматтың ортақ жауапкершілігі. Айналаның ажары, көшенің көркі, ауылдың тазалығы сол елді мекенде тұратын халықтың мәдениеті мен туған жерге деген жанашырлығын аңғартады. Осы тұрғыдан алғанда, елімізде қолға алынған «Таза Қазақстан» жалпыұлттық экологиялық бастамасының мәні айрықша.
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев «Таза Қазақстан» акциясының бір күндік немесе бір реттік науқан емес екенін бірнеше мәрте атап көрсетті. Президенттің айтуынша, «Тазалық әр адамнан, әр үйден, әрбір көше мен әр қаладан басталуы керек. Өйткені «Таза Қазақстан» – бұл бір күндік науқан емес. Бұл – біздің өмір салтымыз».
Бұл сөздің астарында үлкен мән бар. Өйткені, тазалық тек сенбілік кезінде қолына күрек алып, қоқыс жинаумен шектелмейді. Тазалық – күнделікті мәдениет. Ол өз аулаңды таза ұстаудан, көшеге қоқыс тастамаудан, ағашты сындырмаудан, табиғатты ластамаудан, қоғамдық орындарға ұқыпты қараудан басталады.
Алатау мен Қаратаудың аралығында орналасқан біздің аудан – табиғаты көркем, тарихы терең, елге белгілі азаматтарды түлеткен қасиетті өлке. Мұндай мекеннің табиғи тазалығын сақтау – аудан тұрғындары үшін тек экологиялық міндет емес, туған жер алдындағы азаматтық парыз.
Сондықтан бүгінде «Таза Қазақстан» акциясы аясындағы жұмыстар аудан орталығы Б.Момышұлы ауылымен ғана шектелмей, барлық ауылдық округтерде де жалғасын тауып келеді.
Тазалық жұмыстары барысында көшелер мен аулалар, саябақтар мен аллеялар, әлеуметтік нысандардың айналасы ретке келтіріліп, абаттандыру, көгалдандыру және ағаш отырғызу жұмыстары жүргізілуде. Бұл іске ауыл тұрғындарымен бірге мемлекеттік мекеме қызметкерлері, жастар, еріктілер, еңбек ұжымдары мен қоғам белсенділері атсалысуда.
Жуалыда «Таза Қазақстан» акциясының алғашқы кезеңдерінен-ақ тұрғындардың белсенділігі байқалды. Өйткені тазалықты сырттан біреу келіп жасамайды. Өз үйіңнің ауласы, өз көшің, өз ауылың – ең алдымен өзіңнің жауапкершілігің. Демек, «Таза Қазақстан» – аудан орталығындағы ғана емес, әр ауылдағы ортақ қозғалыс.
Ауылдық округтерде де тазалық пен абаттандыру жұмыстарына тұрғындардың қатысуы қалыптасқан жақсы дәстүрге айналып келеді. Акцияның алғашқы кезеңдерінде республикалық маңызы бар «Батыс Еуропа – Батыс Қытай» автожолының бойындағы аумақтарды тазарту жұмыстарына Нұрлыкент, Қызыларық, Ақтөбе және Көкбастау ауылдық округтерінің мамандары мен тұрғындары, жастар және табиғатты қорғау саласының қызметкерлері қатысты. Жол бойындағы құлаған ағаштар шығарылып, санитарлық тазалық жұмыстары жүргізілді.
Боралдай ауылдық округіне қарасты Ертай ауылында да «Таза Қазақстан» акциясы аясында «Ардагерлер аллеясы» аумағын абаттандыру және ағаш отырғызу жұмыстары ұйымдастырылды. Бұл шараның ерекшелігі – тазалық жұмысымен қатар, аға буын мен кейінгі ұрпақ арасындағы сабақтастықты нығайтуға бағытталуында.
Ал, Қоңыртөбе ауылында еріктілер тыл ардагерлерінің үйлеріне барып, аулаларында тазалық жұмыстарын жүргізді. Мұндай жұмыстар «Таза Қазақстан» ұғымының тек қоршаған ортаны тазартумен шектелмейтінін көрсетеді. Ол – үлкенге құрмет, кішіге ізет, ауылдастарға жанашырлық таныту сияқты адами құндылықтарды да біріктіретін қозғалыс.
Естеріңізде болса, осыдан екі жыл бұрын Ақсай ауылдық округіне қарасты Қайрат ауылы өзінің тазалығымен «Үлгілі ауыл» жобасына қатысып, облыс көлеміндегі байқауда ІІ орын иеленген еді. Бұл – ауыл тұрғындарының ұйымшылдығы мен еңбегінің нәтижесі.
Қайрат ауылының тұрғындары бүгінде де тазалыққа айрықша мән беріп келеді. Қазіргі таңда ауылдағы барлық сайлар, Бауыржан Момышұлы атындағы саябақ және футбол алаңшалары күл-қоқыстан тазартылды. Оған ауыл тұрғындары мен қоғамдық жұмысшылар белсене атсалысуда.
Аудан орталығы Б.Момышұлы ауылында да абаттандыру мен көгалдандыру жұмыстары жүйелі түрде жүргізілуде. «Таза Қазақстан» экологиялық акциясы аясында ауыл аумағына гүлдер мен ағаш көшеттері отырғызылып, қураған ағаштар алынып, олардың орнына жаңа көшеттер егілді. Сонымен қатар, жаңа скверлер мен демалыс орындарын қалыптастыру жұмыстары жүргізіліп, бірқатары толық аяқталды.
Ауылдың тазалығы мен көркеюі – ауданның жалпы келбетіне әсер ететін маңызды фактор. Өйткені аудан орталығы – тұрғындар ғана емес, сырттан келетін қонақтар да ең алдымен көретін мекен. Сондықтан көшелерді таза ұстау, жасыл желекті көбейту, қоғамдық орындарды күтіп-баптау, балаларға арналған алаңдар мен демалыс орындарын ұқыпты пайдалану – баршамызға ортақ міндет.
«Тазалық – тәрбие бастауы» демекші, «Таза Қазақстанның» ең маңызды бағыттарының бірі – экологиялық мәдениетті қалыптастыру. Бала көшеге қоқыс тастамауды үйінде көрсе, табиғатты аялауды мектепте үйренсе, ағаш отырғызудың маңызын үлкендерден естісе, бұл дағды оның өмір бойғы әдетіне айналады.
Аудан орталығындағы білім беру мекемелерінде оқушыларға «Таза Қазақстан – таза әлем» тақырыбында семинарлар мен түсіндіру жұмыстары өткізілді. Мұндай іс-шаралар жастардың табиғатқа деген көзқарасын қалыптастырып, қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарауына ықпал етеді. Мемлекет басшысы да жастардың бұл бастамадағы рөліне ерекше тоқталып келеді. «Таза Қазақстан» акциясына қатысты сөзінде Президент: «Жаңа идеологияның басты дәріптеушісі – жастар», – деген болатын.
Бұл – жастарға артылған үлкен сенім. Өйткені бүгінгі жас – ертеңгі ауылдың, ауданның, елдің иесі.
Табиғатты қорғау – баршаға ортақ міндет. Аудан табиғаты – біздің басты байлықтарымыздың бірі. Тау бөктері, өзен-сайлар, жасыл алқаптар мен ауыл маңындағы табиғи аумақтар тұрақты күтім мен тазалықты қажет етеді.
Осыған байланысты «Таза Қазақстан» акциясының маңызды бағыттарының бірі – бейберекет қоқыс орындарын жою, табиғи аумақтарды тазалау және санитарлық талаптардың сақталуын қамтамасыз ету.
Бір сәттік тазалықпен мәселе шешілмейді. Егер тазаланған жерге қайтадан қоқыс тасталса, атқарылған жұмыстың нәтижесі де төмендейді. Сондықтан әр тұрғын «Қоқысты кім жинайды?» дегеннен бұрын «Мен оны неге тастауым керек?» деген сауалды өзіне қоюы қажет.
Бұл – экологиялық мәдениеттің ең қарапайым, бірақ ең маңызды қағидасы.
«Бірлік бар жерде – береке бар» демекші, «Таза Қазақстан» акциясының тағы бір ерекшелігі – қоғамның әртүрлі топтарын бір ортақ іске жұмылдыруы. Ауылдағы тазалық жұмысына әкімдік қызметкерлері ғана емес, мектеп ұжымы, дәрігерлер, кәсіпкерлер, жастар, ардагерлер, шаруа қожалықтарының қызметкерлері, еріктілер мен қарапайым тұрғындар бірге қатысқанда ғана оның нәтижесі берекелі болады.
Аудан аумағында мұндай жұмыстардың түрлі бағытта ұйымдастырылып келе жатқаны байқалады. Осындай шаралар арқылы ауыл тұрғындары бір-біріне үлгі көрсетеді. Бір адамның жасаған игі ісі екінші адамға ой салады. Бір көшенің тазалығы екінші көшеге серпін береді. Осылайша шағын бастама үлкен қоғамдық қозғалысқа айналады.
«Таза Қазақстан» – күнделікті өмір салты десек те болады. Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев «Таза Қазақстанның» маңызын айта отырып, бұл бастаманың елдегі жаңа қоғамдық мәдениетті қалыптастыруға бағытталғанын атап өткен. Президенттің сөзімен айтқанда, тазалық «қоғамның қалыпты қағидатына айналуы қажет». Ол «Таза Қазақстан» шараларын жыл бойы жалғастыру қажеттігін де айтқан.
Өйткені көктемгі сенбілік аяқталғаннан кейін тазалық тоқтамауы керек. Күзде де, қыста да, жазда да туған жерге деген жанашырлық үзілмеуі тиіс.
Ауылдың таза болуы – тек қоғамдық жұмысшының міндеті емес. Көшенің тазалығы – сол көшедегі әр үйдің жауапкершілігі. Ауланың тазалығы – әр отбасының мәдениеті. Табиғаттың тазалығы – барша қоғамның ортақ парызы.
«Тазалықтан – тәртіпке, тәртіптен – мәдениетке» дегендей, «Таза Қазақстан» акциясы ауданда экологиялық мәселелерді шешумен қатар, қоғамдық тәртіп пен мәдениетті қалыптастыруға да ықпал етуде. Сондықтан алдағы уақытта да ауданның барлық ауылдық округтерінде санитарлық тазалықты сақтау, көгалдандыру, абаттандыру, қоғамдық орындарды күтіп ұстау, табиғи аумақтарды қорғау бағытындағы жұмыстарды жалғастыру маңызды.
Бұл жерде әр азаматтың үлесі бар. Бір тал отырғызу – болашаққа жасалған инвестиция. Бір қап қоқыс жинау – туған жерге көрсетілген құрмет. Бір баланы табиғатты аялауға үйрету – келешекке жасалған үлкен тәрбие.
Жуалының табиғи көркі мен тарихи тағылымы оның тұрғындарына үлкен жауапкершілік жүктейді. Батыр Бауыржанның, жазушы Шерханның туған жері болған қасиетті өлкенің әрбір көшесі мен әрбір ауылы жинақы, таза әрі көрікті болғаны жарасады.
Бұл – тек әкімдікке немесе арнайы қызметтерге қойылатын талап емес. Бұл – барша тұрғындардың ортақ мақсаты болуы керек. Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Туған жерімізді таза ұстауымыз керек. Бұл – жалпыұлттық мәселе», – деген сөзі осы ойды айқын аңғартады.
Мемлекет басшысы тазалық жұмыстары елорда мен ірі қалаларда ғана емес, шағын қалаларда, аудандар мен ауылдарда да тұрақты жүргізілуі қажеттігін атап өткен.
Ендеше, «Таза Қазақстан» – баршаға ортақ іс. Ауданның әрбір ауылының ажары артып, көшелері көркейіп, жасыл желегі көбейіп, табиғаты таза болуы – ең алдымен сол жерде тұратын тұрғындардың қолында.
Тазалықты бір күнде орнатуға болады. Бірақ оны сақтау үшін тұрақты мәдениет қажет.
Сондықтан «Таза Қазақстан» акциясын қолдау – сенбілікке қатысумен ғана шектелмей, оны күнделікті өмір салтына айналдыру деген сөз.
Таза ауладан – таза ауыл, таза ауылдан – таза аудан, таза ауданнан – таза Қазақстан қалыптасады.
Баян ТҰРСЫНҚҰЛҚЫЗЫ,
«Жаңа өмір»
