Қоғамның тыныштығы мен адамдардың қауіпсіз өмір сүруі заңдардың сақталуына ғана емес, әрбір азаматтың өз әрекетіне саналы түрде жауап беруіне де тәуелді. Өз міндеттерін түсінетін, өзгелердің құқықтарын бағалайтын және қоғамдық тәртіпті құрметтейтін адамдар құқықтық тұрғыдан дамыған мемлекеттің қалыптасуына үлес қосады.
Қазақстан Республикасының Ата Заңы адамның құқықтары мен еркіндіктерін басты құндылықтардың қатарына жатқызады. Сонымен бірге азаматтардың заң нормаларын орындауына және айналасындағы адамдардың құқықтары мен бостандықтарына құрметпен қарауына негіз қалайды. Осы талаптар құқықтарды пайдалану мен міндеттерді орындаудың бір-бірімен тығыз байланысты екенін аңғартады.
Құқықтық сауаттылықты қалыптастыруда өскелең ұрпаққа берілетін тәрбиенің орны ерекше. Балалар мен жасөспірімдер өздерінің заңмен қорғалатын құқықтарын және қоғам алдындағы міндеттерін ерте меңгерсе, болашақта жауапты әрі саналы тұлға болып қалыптасады. Бұл үдеріс алдымен отбасындағы тәрбиеден басталып, мектеп пен басқа да оқу орындарында жалғасады және күнделікті қоғамдық қарым-қатынастар арқылы бекиді.
Мәселен, көшеде және қоғамдық орындарда белгіленген тәртіпті сақтау, бөтеннің заттарына зиян келтірмеу, жолда жүру талаптарын орындау, айналадағы адамдарға кедергі жасамау – қарапайым көрінетін әрекеттер. Дегенмен, олардың барлығы ортақ қауіпсіздікті қамтамасыз етуге көмектеседі. Интернет кеңістігінде де әр адам өз сөзі мен әрекетіне мұқият болуы қажет. Тексерілмеген мәліметтерді таратпау, басқа адамдарды қорламау және олардың жеке ақпаратын келісімсіз жарияламау – цифрлық ортадағы жауапты мінез-құлықтың маңызды шарттары.
«Заң және тәртіп» тұжырымдамасының міндеті құқық бұзушылықтарды тоқтатумен ғана шектелмейді. Ең бастысы – әр азаматтың өзін қорғалған сезінуіне, заңды құқықтарын пайдалануына және қоғамда белгіленген талаптардың барлығына әділ қолданылуына мүмкіндік беретін жағдай жасау. Осындай ортада адамдар өз қабілеттерін дамытып, сапалы білім алып, адал еңбек етіп, жаңа идеяларын жүзеге асыра алады.
Құқықтық білімді арттыру үшін түсіндіру жұмыстары, жастармен пікір алмасу, оқу орындарында алдын алу сабақтарын өткізу және қоғамдық жобаларды қолдау маңызды. Бірақ мұндай жұмыстардың тиімділігі олардың қанша рет ұйымдастырылғанымен ғана өлшенбейді. Негізгі нәтиже – азаматтардың алған білімін өмірде қолдануы және тәртіпті өз еркімен сақтауы.
Заңға құрметпен қарау тек жауапкершіліктен немесе жазадан қорқудан туындамауы керек. Ол әр адамның өз құқықтарын пайдалана отырып, өзге азаматтардың да сондай құқықтары бар екенін мойындауынан басталады. Әрбір тұрғын өз ісінің нәтижесін ойлап, қоғамдық міндеттерін түсінген кезде ғана құқықтық қағидалар күнделікті өмір салтына айналады.
