Қазіргі таңда интернет пен әлеуметтік желілер адам өмірінің ажырамас бөлігіне айналды. Әсіресе, жастардың білім алуы, ақпарат іздеуі, қарым-қатынас жасауы цифрлық кеңістікте жүзеге асады. Интернеттің мүмкіндігі мол болғанымен, оның қауіп-қатері де аз емес. Соның бірі – діни сипаттағы жалған ақпараттың таралуы мен деструктивті діни ағымдардың интернет арқылы өз идеологиясын насихаттауы.
Қазақстан Республикасы – зайырлы мемлекет. Еліміздің Конституциясында әр азаматтың ар-ождан және діни сенім бостандығына кепілдік берілген. Сонымен қатар, мемлекет қоғамдық келісімді, ұлтаралық және конфессияаралық татулықты сақтауға ерекше мән береді. Сондықтан діни қауіпсіздікті қамтамасыз ету – мемлекет пен қоғамның ғана емес, әрбір азаматтың ортақ міндеті.
Соңғы жылдары интернет кеңістігі арқылы жалған діни уағыздар мен заңсыз идеологияларды тарату жағдайлары жиілеп келеді. Әлеуметтік желілерде, бейне платформаларда, мессенджерлердегі жабық топтарда белгісіз адамдар өздерін діни сауаты жоғары маман ретінде таныстырып, халықты, әсіресе, жастарды өз ықпалына тартуға тырысады. Олар дінді дұрыс түсіндіруді емес, өздерінің көзқарасын таңуды мақсат етеді.
Жастардың мұндай ақпаратқа сеніп қалуына бірнеше себеп бар. Оның ішінде діни сауаттың жеткіліксіздігі, ақпаратты тексермеу, әлеуметтік желіге шамадан тыс тәуелділік және өмірлік тәжірибенің аздығы бар. Кейбір жастар өздерін толғандырған сұрақтардың жауабын интернеттен іздейді. Алайда кез келген сайттағы немесе әлеуметтік желідегі ақпараттың шынайылығы дәлелденбеген болуы мүмкін.
Деструктивті діни ағымдардың басты мақсаты – адамның санасын өзгертіп, оны қоғамнан оқшаулау, ұлттық құндылықтар мен салт-дәстүрден алыстату. Олар дәстүрлі ислам құндылықтарын бұрмалап түсіндіріп, өзгелерге төзімсіздік танытуға үндейді. Мұндай көзқарас қоғамдағы тұрақтылыққа қауіп төндіріп, жастардың болашағына кері әсер етеді.
Осыған байланысты жастар арасында діни сауаттылық пен медиасауаттылықты арттырудың маңызы зор. Әрбір азамат интернеттен алынған ақпаратты бірнеше дереккөз арқылы тексеріп, оның ресми әрі сенімді екеніне көз жеткізуі қажет. Діни мәселелер бойынша тек білікті мамандардың, теологтардың және ресми діни мекемелердің түсіндірмелеріне сүйенген дұрыс.
Жамбыл облысында, оның ішінде, Жуалы ауданында да жастар арасында діни экстремизм мен терроризмнің алдын алуға бағытталған ақпараттық-түсіндіру жұмыстары тұрақты жүргізілуде. Аудандық «Жастар ресурстық орталығы» КММ-ның ұйымдастыруымен жастармен кездесулер, дөңгелек үстелдер, семинарлар, пікірталастар және ақпараттық акциялар өткізіліп келеді. Бұл іс-шаралардың мақсаты – жастардың құқықтық және діни сауаттылығын арттыру, радикалды идеологиялардың алдын алу, ұлттық және рухани құндылықтарды дәріптеу.
Сонымен қатар, білім беру ұйымдарында дін саласының мамандары, теологтар және құқық қорғау органдарының қызметкерлері қатысатын кездесулер ұйымдастырылып, жастарға дәстүрлі діннің ерекшелігі, интернеттегі қауіпсіздік ережелері және күмәнді діни материалдарды ажырата білу жолдары түсіндіріледі. Осындай жұмыстардың нәтижесінде жастардың ақпаратқа сын көзбен қарау мәдениеті қалыптасып келеді.
Отбасының рөлі де ерекше. Баланың бойына кішкентайынан ұлттық тәрбие мен адамгершілік құндылықтарды сіңіру, үлкенді құрметтеу, елін сүю, дәстүрді бағалау сияқты қасиеттерді қалыптастыру – кез келген теріс идеологияға қарсы ең мықты қорған. Ата-аналар балаларының интернетте қандай контент көретінін, кімдермен араласатынын бақылап қана қоймай, олармен ашық әңгімелесіп, сенімді қарым-қатынас орнатуы тиіс.
Әрбір интернет қолданушысы қарапайым қауіпсіздік қағидаларын есте ұстауы қажет. Белгісіз адамдардың діни тақырыптағы хабарламаларына сенбеу, күмәнді топтарға қосылмау, тексерілмеген сілтемелерге өтпеу, жеке мәліметтерді жарияламау және кез келген ақпаратқа сыни тұрғыдан қарау – цифрлық қауіпсіздіктің басты талаптары.
Бүгінде қоғам тұрақтылығы мен ел бірлігі – ең басты құндылықтардың бірі. Сондықтан жастардың дәстүрлі рухани құндылықтарды құрметтеп, заң талаптарын сақтап, саналы азамат болып қалыптасуы маңызды. Интернет – білім мен даму алаңы болуы тиіс, ал оны теріс мақсатта пайдаланатындардың ықпалына түспеу – әр адамның өз жауапкершілігі.
Қорытындылай келе, интернет кеңістігіндегі діни қауіпсіздік мәселесі – бүгінгі күннің өзекті тақырыптарының бірі. Ақпараттық технологиялардың қарқынды дамуы әр азаматтан жоғары жауапкершілік пен сауаттылықты талап етеді. Ел бірлігін, қоғамдық келісімді және рухани құндылықтарды сақтай отырып, қауіпсіз ақпараттық орта қалыптастыру – баршаның ортақ міндеті. Саналы ұрпақ қана елдің жарқын болашағын қалыптастырады.
Сәбит Қадыров,
«Жастар ресурстық орталығы»
КММ-ның директоры
