Нашақорлық – қазіргі қоғамның өзекті мәселелерінің бірі. Әлемді жайлаған бұл дерт адам денсаулығына ғана емес, қоғамның тұрақтылығы мен елдің ұлттық қауіпсіздігіне де үлкен қауіп төндіреді. Есірткіге тәуелділік адамның өмірін өзгертіп, оның отбасына, жақындарына және тұтас қоғамға ауыр зардап әкеледі. Әсіресе, жастардың есірткіге әуестенуі – алаңдатарлық жағдай.
Есірткінің заңсыз айналымы көптеген елде жасырын бизнестің қауіпті түріне айналып отыр. Сондықтан нашақорлықтың алдын алу және есірткі бизнесіне қарсы күрес – мемлекет пен қоғам алдындағы маңызды міндеттердің бірі.
Халқымызда «Жұмыла көтерген жүк жеңіл» деген нақыл бар. Нашақорлықпен күресте де осы қағиданы ұстанған жөн. Мемлекеттік органдармен қатар, білім беру ұйымдары, медицина қызметкерлері, ата-аналар мен қоғамдық ұйымдар бірлесе жұмыс істеуі қажет. Ең бастысы – жастардың бойында есірткіге қарсы берік көзқарас қалыптастырып, қоғамның әлеуметтік иммунитетін нығайту.
Баспасөз және электронды бұқаралық ақпарат құралдары арқылы есірткінің зияны туралы түсіндіру жұмыстарын жүйелі түрде жүргізудің маңызы зор. Жас ұрпаққа есірткінің адам ағзасына, психикасына және болашағына тигізетін кері әсерін нақты мысалдармен түсіндіру қажет. Алдын алу шаралары үздіксіз жүргізіліп, есірткіге қарсы насихат жұмыстары күшейтілуі тиіс.
Есірткіге тәуелділік қалай басталады?
Көп жағдайда адам есірткіні алғаш рет қызығушылықпен, өзгелердің ықпалымен немесе оның зияны туралы толық білмегендіктен қолданып көреді. Кейбіреулер марихуана сияқты заттарды «жеңіл есірткі» деп қабылдап, олардың қауіптілігін елемейді. Алайда есірткінің кез келген түрі адамның денсаулығына зиян келтіріп, тәуелділікке әкелуі мүмкін. «Жеңіл есірткі» деген түсінік адамның сақтығын әлсіретіп, қауіпті әдеттің қалыптасуына жол ашуы ықтимал.
Есірткіге тәуелділік біртіндеп адамның мінез-құлқына, денсаулығына және күнделікті өміріне әсер етеді. Уақыт өте келе адам есірткісіз өмір сүре алмайтындай күйге жетуі мүмкін. Соның салдарынан денсаулығы нашарлап, әлеуметтік байланыстары үзіліп, еңбекке қабілеті төмендейді. Сондықтан есірткіні алғаш рет қолданудың өзінен сақтану – ең тиімді алдын алу шараларының бірі.
Дегенмен, есірткіге тәуелді адамға тек кінә тағу мәселені шешпейді. Нашақорлық – кәсіби медициналық көмекті, психологиялық қолдауды және ұзақ мерзімді оңалтуды қажет ететін күрделі дерт. Ал есірткіні заңсыз өндіру мен таратуды кәсіпке айналдырғандардың әрекеті – қоғамға зор зиян келтіретін қылмыс.
Емделуге мүмкіндік бар
Нашақорлыққа қарсы күресте кейде тәуелді адамдардың емделгісі келмейтіні туралы пікір айтылады. Алайда әр адамның жағдайы әртүрлі. Бірі өз тәуелділігін мойындаса, екіншісі көмек сұрауға қиналуы мүмкін. Сондықтан мұндай адамдарға түсіністікпен қарап, оларды емделуге ынталандыру маңызды.
Қазіргі медицина есірткіден бас тарту кезінде пайда болатын белгілерді жеңілдетуге және тәуелділікті емдеуге мүмкіндік береді. Бірақ емдеу үдерісі мұнымен аяқталмайды. Психологиялық тәуелділікті жеңу үшін ұзақ мерзімді оңалту, мамандардың көмегі, отбасының қолдауы және адамның өз ынтасы қажет. Емделу жолы күрделі болғанымен, тәуелділіктен арылып, қалыпты өмірге оралуға мүмкіндік бар.
Емдеу нәтижесін бірден қол жеткізілетін жетістік ретінде бағаламаған жөн. Созылмалы аурулар кезіндегідей, нашақорлықта да адамның жағдайын тұрақты бақылау, дәрігер ұсынымдарын орындау және салауатты өмір салтын ұстану маңызды.
Ортақ міндет – саламатты қоғам қалыптастыру
Жыл сайын 26 маусымда Халықаралық нашақорлыққа және есірткінің заңсыз айналымына қарсы күрес күні аталып өтеді. Бұл күн қоғам назарын есірткі мәселесіне аударып, оның алдын алу, тәуелді адамдарға көмек көрсету және заңсыз айналыммен күресу қажеттігін еске салады.
Нашақорлықтың нақты таралу деңгейін анықтау оңай емес. Ресми есепте тіркелген адамдар саны мәселенің толық ауқымын көрсете бермеуі мүмкін. Сондықтан алдын алу шараларын күшейтіп, тәуелділікті ерте анықтауға және адамдардың дер кезінде медициналық көмек алуына жағдай жасау қажет.
Есірткіге тәуелділік пен АИТВ инфекциясының таралу қаупі де өзара байланысты. Әсіресе, инъекциялық есірткіні ортақ құралдармен қолдану АИТВ жұқтыру қаупін арттырады. Осыған байланысты халыққа дұрыс ақпарат беру, қауіпсіздік шараларын түсіндіру және медициналық көмекке қолжетімділікті қамтамасыз ету аса маңызды.
Нашақорлықпен күрес – тек дәрігерлердің немесе құқық қорғау органдарының міндеті емес. Бұл іске мемлекет, білім беру ұйымдары, ата-аналар, дін өкілдері, қоғамдық ұйымдар мен бұқаралық ақпарат құралдары бірлесе атсалысуы керек. Әрбір отбасы баланың тәрбиесіне көңіл бөліп, оның ортасы мен бос уақытын тиімді ұйымдастыруға мән бергені жөн.
Қоғамның басты байлығы – дені сау ұрпақ. Сондықтан нашақорлықтың алдын алу, есірткіге тәуелді адамдарға дер кезінде көмек көрсету және жастарды саламатты өмір салтына баулу баршаның ортақ міндет болып қала береді…
Зоя Бердихожаева,
нарколог дәрігер
